της Άντας Δαλιακα
adaliaka@pegasus.gr

Το «Λουλούδι της ερήμου», η Γουόρις Ντίρι, μιλά για τη δράση της κατά της κλειτοριδεκτομής στα ανήλικα κορίτσια της ηπείρου της και για την κινηματογραφική μεταφορά της βιογραφίας της
Η Γουόρις Ντίρι γεννήθηκε το 1965 στην έρημο της Σομαλίας. Στην ηλικία των 5 ετών υπέστη τον ακρωτηριασμό των γεννητικών της οργάνων, ένα βάναυσο εθιμοτυπικό το οποίο υποχρεούνται να περάσουν καθημερινά, περίπου 6.000 κορίτσια. Στα 13 της, η Γουόρις μην αντέχοντας έναν υποχρεωτικό γάμο, το έσκασε από την οικογένειά της και κατέληξε να εργάζεται σαν καθαρίστρια στο Λονδίνο.
Εκεί ανακαλύφτηκε από τον διάσημο φωτογράφο Τέρενς Ντόνοβαν και αφού πέτυχε ως μοντέλο, αποφάσισε να μιλήσει δημόσια για τον ακρωτηριασμό της. Βρίσκοντας στήριξη από τον ΟΗΕ, πέτυχε με τις εκστρατείες της να βάλει στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ενωσης το ζήτημα με αποτέλεσμα σήμερα 14 αφρικανικά κράτη να απαγορεύουν τον ακρωτηριασμό δια νόμου.
Για το «Λουλούδι της ερήμου», τη βιογραφία της (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα), που μεταφέρθηκε στο σινεμά από τη Σέρι Χόρμαν και θα δούμε στις αίθουσες στις 11 Μαρτίου, μιλήσαμε μαζί της στα πλαίσια του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης και την ακούσαμε να μας διηγείται με ζωηρό ταμπεραμέντο τις εμπειρίες της.
Πώς νιώσατε όταν είδατε τη ζωή σας να ξετυλίγεται στην οθόνη;
Δεν θεωρώ ότι η ζωή μου είναι κάτι τόσο ξεχωριστό σε σύγκριση με τη ζωή άλλων ανθρώπων. Ομως, επειδή εδώ και δέκα χρόνια έχω φύγει από την Αγγλία και μένω στην Αμερική, όταν είδα την ταινία, δεν μπορούσα να θυμηθώ ποιους υποδύονταν οι ηθοποιοί. «Ποιοι είναι όλοι αυτοί;», είπα από μέσα μου.
Εχοντας πίσω σας μια δράση χρόνων για την απαγόρευση της κλειτοριδεκτομής, είστε ικανοποιημένη από τις αλλαγές;
Οταν πήγα στο Ναϊρόμπι σε ένα μεγάλο συνέδριο για τα δικαιώματα των γυναικών, μπήκα στο κυβερνητικό κτίριο -ένα τεράστιο παλάτι- όπου στην αίθουσα ομιλιών οι γυναίκες ήταν τόσες πολλές που έμοιαζε με στάδιο. Τότε σκέφτηκα: «Αφρική, είσαι έτοιμη για τη μεγάλη αλλαγή». Ενα κορίτσι σηκώθηκε για να μιλήσει για τη δοκιμασία του ακρωτηριασμού που πέρασε. Ολα όσα συνέβησαν εκεί ήταν ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός. Δεν το περίμενα γιατί ήξερα τότε ότι η χώρα μου δεν ήταν έτοιμη να το δεχτεί. Τα πρώτα χρόνια, πολλοί μού έλεγαν ότι ήθελαν να κάνουν κάτι αλλά δεν μπορούσαν για οποιονδήποτε λόγο και εμπόδιο. Τώρα η κατάσταση έχει βελτιωθεί πολύ. Γυναίκες και άντρες λένε «ποτέ πια». Το θλιβερό είναι γιατί περίμεναν τόσο πολύ να αλλάξουν τα πράγματα.
Οταν γράψατε το «Λουλούδι της ερήμου», αφήσατε εκτός κάποια πράγματα που θέλατε να κρατήσετε μόνο για εσάς;
Οχι. Υπήρχε μια ιστορία την οποία όλος ο κόσμος έπρεπε να μάθει. Υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα ενάντια στις γυναίκες. Είτε θες να ξέρεις τι συμβαίνει είτε όχι, θα το βάλω μπροστά σου να το δεις. Δεν ξέρω τι θα κάνεις, αλλά πρέπει να γνωρίζεις τι συμβαίνει. Αυτό ήταν το μόνο που με ένοιαζε.
Τι ήταν αυτό που σας τρόμαξε περισσότερο όταν φτάσατε στη Βρετανία ως παιδί;
Οτι οι λευκοί έμοιαζαν όλοι άρρωστοι! Το δέρμα τους ήταν τόσο χλωμό. Επρεπε να το αγγίξω. Το μεγαλύτερο σοκ όμως ήταν η διαφορά των δύο πολιτισμών, του κόσμου μου με αυτόν της δύσης, ήμουν τελείως ξένη. Οπότε προσπάθησα να μιμηθώ τους τρόπους σας για να επιβιώσω. Πιστεύω πραγματικά πως ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό. Η ζωή είναι πρόκληση. Μια πρόκληση που δέχεσαι και τη μαθαίνεις. Δεν σταματώ μέχρι να έχω το μερίδιο ευτυχίας που μου αναλογεί. Οχι μόνο για μένα αλλά και για τους υπόλοιπους που το χρειάζονται. Ποιος θα πει «εσύ το αξίζεις κι εσύ όχι»;
Θα επιστρέψετε στη γενέτειρά σας;
Ναι, θα γυρίσω για να μείνω σε μια φάρμα στην Τανζανία. Θα καλλιεργήσω τη γη μου και θα βοηθήσω την τοπική κοινότητα να αναπτυχθεί. Κι αυτή θα είναι μια νέα αρχή για μένα στην Αφρική.
Η Δύση από τη μεριά της βοηθάει αποτελεσματικά τις χώρες του Τρίτου Κόσμου;
Αυτό που έχω να πω είναι ότι η Δύση ξέρει. Το τι συμβαίνει από εκεί και πέρα, είναι μια άλλη ιστορία.
Νόμοι αλλάζουν εδώ κι εκεί, αλλά οι κοινωνίες των λευκών χωρών στην πραγματικότητα δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.
Δεν αλλάζουν και πολλά, ίσως και τίποτα.
Η ανθρωπιστική βοήθεια των σταρ του Χόλιγουντ, όπως της Αντζελίνα Τζολί, έχει αποτέλεσμα;
Είναι καλή διαφήμιση. Φέρνει μια εικόνα μπροστά στο πρόσωπό σου, σου δείχνει τι συμβαίνει.
Νομίζω ότι η Αντζελίνα Τζολί είναι αληθινή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον.
Πιστεύει στο καλό που κάνει. Πρέπει να το πιστεύει, γιατί μαζεύει παιδιά από όλο τον κόσμο. Της έχω μιλήσει και με εξέπληξε. Τη θαυμάζω. Ενδιαφέρεται, αλλιώς δεν θα έκανε τον γύρο του κόσμου για να δει παιδιά να υποφέρουν.
Σέρι Χόρμαν: Μας πετούσαν πέτρες…
Η Σέρι Χόρμαν, που ταξίδεψε με το συνεργείο της στη Σομαλία και το Τζιμπουτί για τις ανάγκες της ταινίας, μας είπε για τα γυρίσματα: «Ημασταν λευκοί σε μια χώρα χωρίς κινηματογραφική βιομηχανία.
Σε περιοχές όπου οι νομάδες δεν είχαν ξαναδεί ούτε κάμερες ούτε λευκούς ανθρώπους. Αγγιζαν το δέρμα μου, τα μαλλιά μου.
Οταν πήγαμε στην πόλη, τα πράγματα ήταν πιο περίπλοκα. Στην αγορά ήταν επικίνδυνα. Μας πετούσαν πέτρες και προσπάθησαν να μας κλέψουν πολλές φορές. Φανταστείτε ένα γκρουπ 60 Αφρικανών να έρθουν στη Θεσσαλονίκη να κάνουν μια ταινία για το παρελθόν σας. Θα σας τάραζε…»