του Γιάννη Α. Μυλόπουλου
καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ.
Διευθυντής Τομέα Υδραυλικής & Τεχνικής Περιβάλλοντος
www.mylopoulos.gr
Έχει γίνει πλέον σύνηθες φαινόμενο κάθε φορά που συμβαίνουν επεισόδια στο πανεπιστήμιο, να κατηγορείται το ακαδημαϊκό άσυλο. Όταν δεν επεμβαίνει η αστυνομία, υπεύθυνο για τις καταστροφές είναι το άσυλο που την εμποδίζει. Κι όταν η αστυνομία επεμβαίνει, τότε η σκιά πέφτει βαρειά στα πανεπιστήμια, καθώς όλοι μιλούν για… άρση του ασύλου.
Ως συνήθως η αλήθεια είναι καλά κρυμένη πίσω από τη δαιμονολογία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή παράδοση, το ακαδημαϊκό άσυλο είναι η κορυφαία εκδήλωση του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων. Το οποίο με τη σειρά του πηγάζει από την ανάγκη, η παραγωγή και η μετάδοση της επιστημονικής γνώσης να παραμείνουν εκτός κρατικών, οικονομικών, θρησκευτικών, κομματικών και όποιων άλλων επιρροών. Το ακαδημαϊκό άσυλο συνεπώς δεν είναι άσυλο ανομίας και ατιμωρησίας, αλλά σύμβολο της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών εντός των πανεπιστημίων. Άλλωστε και η νομοθεσία προβλέπει την επέμβαση της δημόσιας αρχής σε δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις: Είτε μετά από πρόσκληση του πρυτανικού συμβουλίου, είτε και αυτεπάγγελτα, όταν εντός του πανεπιστημίου συμβαίνουν κακουργηματικές πράξεις ή αυτόφορα εγκλήματα κατά της ζωής.
Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Η κοινωνία, η οποία χρηματοδοτεί στην ουσία τα πανεπιστήμια, δεν μπορεί να ανεχθεί πλέον άλλες καταστροφές δημόσιας περιουσίας. Και όσο οι καταστροφές γίνονται στο όνομα του ασύλου, τόσο αυτό χάνει την κοινωνική του νομιμοποίηση. Για τους πανεπιστημιακούς από την άλλη, το άσυλο αποτελεί το σύμβολο της ελευθερίας της επιστημονικής σκέψης. Η διατήρησή του συνεπώς σε μια εποχή που η διακίνηση των ιδεών γίνεται ελεύθερα παντού, είναι ίσης αξίας με τη διατήρηση του άβατου του Αγίου όρους, σε μια εποχή που άνδρες και γυναίκες έχουν πλέον ίσα δικαιώματα…
Είναι καιρός να περάσουμε από την άρση στη… θέση του ασύλου. Η πανεπιστημιακή κοινότητα οφείλει να ακολουθήσει τη διεθνή πρακτική της αξιοποίησης της έννοιας της ακαδημαϊκής αυτοδιοίκησης, στην κατεύθυνση της σύστασης και εκπαίδευσης εσωτερικών ομάδων φύλαξης των πανεπιστημίων. Η οργάνωση και η κατάλληλη εκπαίδευση τέτοιων υπηρεσιών που θα αναφέρονται στις Συγκλήτους και τις πρυτανικές αρχές, θα δράσει αποτρεπτικά για τις συνήθεις μορφές παραβατικότητας. Κυρίως όμως θα δράσει συμπληρωματικά με τη δημόσια δύναμη, ο ρόλος της οποίας θα περιοριστεί, όπως η λογική και ο νόμος επιβάλλουν, μόνο στις «βαριές» περιπτώσεις που προβλέπει η σχετική νομοθεσία.
Όσο για το μειονέκτημα του κόστους που θα απαιτήσει μια τέτοια λύση, δεν πρέπει να υπάρχει ανησυχία. Ακόμη και σε εποχές μεγάλης δημοσιονομικής κρίσης, η πρόληψη εξακολουθεί να κοστίζει λιγότερο από την εκ των υστέρων αποκατάσταση…
